Alzheimer ve demans, sıklıkla karıştırılan ancak farklı anlamlara sahip iki nörolojik kavramdır. Demans, hafıza, düşünce süreçleri ve günlük yaşam becerilerinde progresif bozulma ile seyreden geniş bir semptom spektrumunu tanımlar.
Alzheimer hastalığı, demansın en sık görülen formudur (%60-80) ve karakteristik olarak hafıza kaybı, spasyal-temporal yönelim bozukluğu ve davranışsal değişikliklerle prezente olur. Klinik pratikte, her Alzheimer vakası demans kategorisinde yer alırken, her demans olgusu Alzheimer hastalığı değildir.
Prodromal Dönem (Erken Evre):
Orta Evre (Moderate Stage):
İleri Evre (Severe Stage):
Anamnez ve Fizik Muayene:
Laboratuvar İncelemeleri:
Nörogörüntüleme:
Farmakolojik Tedavi:
Non-Farmakolojik Yaklaşımlar:
Multidisipliner Bakım Planı:
YAŞAM KALİTESİ VE PROGNOSTİK FAKTÖRLER
Hasta Merkezli Yaklaşım:
Hasta Yakını ve Bakım Veren Desteği:
Çevresel ve Güvenlik Önlemleri:
Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinde tedavi yaklaşımı, hastalık progresyonunu yavaşlatmak, fonksiyonel kapasiteyi optimize etmek ve hem hasta hem de bakım veren yaşam kalitesini maksimize etmeye odaklanır. Erken tanı ve multimodal tedavi yaklaşımı, hastalık seyrini olumlu etkileyebilir ve uzun dönem prognoza katkı sağlar.
Düzenli klinik takip, tedavi etkinliğinin monitörizasyonu ve komplikasyonların erken tespiti açısından kritik öneme sahiptir. İnterdisipliner yaklaşım ile hastanın tıbbi, sosyal ve psikososyal ihtiyaçlarının bütüncül olarak karşılanması, optimal bakım standardının sağlanmasında temel prensiptir.
Prof. Dr. Özgür Bilgin Topçuoğlu, 20+ yıllık deneyimiyle nörolojik hastalıkların tedavisinde uzman bir hekimdir.
+90 531 867 76 13
Demans, hafıza ve düşünme becerilerinde bozulmanın genel adıdır. Alzheimer ise demansın en yaygın türüdür (%60-80). Yani her Alzheimer bir demans türüdür ancak her demans Alzheimer değildir. Vasküler demans, Lewy cisimcikli demans gibi farklı türleri de vardır.
En erken belirtiler arasında yakın geçmişteki olayları unutma, aynı soruları tekrar sorma, tanıdık yerlerde kaybolma, günlük işleri planlamada zorluk ve kelime bulma güçlüğü yer alır. Bu belirtiler normal yaşlanma süreci ile karıştırılmamalıdır.
Alzheimer’in %5-10’u erken başlangıçlı genetik formudur. Geç başlangıçlı formda ailesel geçmiş risk faktörüdür ancak kesin kalıtım göstermez. APOE gen varyantları gibi risk faktörleri vardır.
Şu anda hastalığı durduran veya tersine çeviren tedavi yoktur. Ancak hastalığın ilerleyişini yavaşlatan ilaçlar (Donepezil, Memantin) ve yaşam kalitesini artıran tedaviler mevcuttur. Erken tanı ve müdahale çok önemlidir.
Günlük yaşamı etkileyen hafıza sorunları, önemli tarihleri unutma, tanıdık kişileri tanımama, yön bulma zorluğu, davranış değişiklikleri ve kişilik değişimleri görüldüğünde mutlaka uzman değerlendirmesi gereklidir.
Tanı sürecinde ayrıntılı anamnez, nörolojik muayene, kognitif testler (MMSE, MoCA), EEG, kan tetkikleri ve beyin MR görüntülemesi yapılır. Gerektiğinde PET taraması da eklenebilir. Bu değerlendirmeler tanının doğruluğu için önemlidir ve süreç çoğu zaman birkaç ziyareti kapsar.
Alzheimer ilaçları genellikle iyi tolere edilir. En yaygın yan etkiler mide bulantısı, ishal, baş dönmesi ve iştah azalmasıdır. Yan etkiler genellikle geçicidir ve doz ayarlaması ile yönetilebilir.
Kesin önleme yöntemi yoktur ancak düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sosyal aktivite, zihinsel stimülasyon, hipertansiyon ve diyabet kontrolü risk faktörlerini azaltabilir. Akdeniz diyeti ve omega-3 tüketimi faydalı olabilir.
Güvenli ev ortamı, düzenli rutinler, sabırlı yaklaşım, sosyal etkileşimin sürdürülmesi önemlidir. Bakım veren kişinin de destek alması, stres yönetimi yapması ve kendi sağlığını ihmal etmemesi kritiktir.
Alzheimer genellikle 8-12 yıl sürer ancak bu kişiden kişiye değişir. Son evrede konuşma yetisi kaybolur, yutma güçlüğü başlar ve tam bakım gerekir. Bu süreçte palyatif bakım ve yaşam kalitesi ön plandadır.
Bizimle görüşmek istediğiniz konu ve görüşlerinizi hızlı iletişim formu ile kolaylıkla iletebilirsiniz. En kısa sürede iletişime geçeceğiz!